Oorlog, genocide, onderdrukking, apartheid en kolonialisme: het zijn allemaal extreme vormen van massaal en structureel geweld. Ook wel systeemcriminaliteit genoemd. Ze worden niet alleen begaan door degenen die direct fysiek betrokken zijn, maar daar zitten talloze lagen daders, mededaders, medeplichtigen, collaborateurs, goedpraters en wegkijkers omheen. Die allen gezamenlijk maken dat de daders denken dat het prima en goed is wat ze doen en er dus mee door gaan. Al die lagen faciliteren de misdrijven en zijn derhalve niet onschuldig maar mede verantwoordelijk. Wat nu is de rol van de carrièremaker in dit geheel? En is Rutte een dader en zo ja waarom dan? Een korte uitleg.
Carrièremakers zijn over het algemeen geen sadisten of psychopaten en ook helemaal niet gewelddadig of uit op oorlog. Ze hebben soms best wel goede bedoelingen of in ieder geval zeker geen slechte. Ze zijn vooral heel ambitieus en eerzuchtig. Ze willen naar de top en dan kun je niet te principieel zijn en moet je vaak water bij de wijn doen. Voortdurend je plekje bevechten: goedlachs, energiek en zorgen dat de partij en andere machthebbers om je heen je blijven steunen en/of het volk op je blijft stemmen. Het spel van de macht kent zijn eigen regels en die regels moet je leren kennen. Dat is het spel dat de carrièremaker speelt.
Mark Rutte is zonder meer een ambitieuze man, een geslaagde carrièremaker met een indrukwekkend CV. Niet iedereen wordt premier van Nederland en vervolgens secretaris-general van de NAVO. Maar is Rutte ook een dader, mededader, medeplichtige, goedprater of wegkijker? En zo ja waarom dan? Is zijn taak als topman van de NAVO niet juist ook de boel bij elkaar te houden, het bondgenootschap te bewaken en zo Europa veilig te houden? Zeker! Maar niet tegen elke prijs.
Rutte doet alles om Trump bij de NAVO betrokken te houden. Dat is zijn missie, zijn zelf opgelegde opdracht en dat is in beginsel ook zijn taak en belangrijk. Europa is afhankelijk van Amerikaanse militaire steun en bescherming. Dus om het voortbestaan van de NAVO in de huidige vorm te garanderen heb je VS en op dit moment Trump nodig. Dus werd toen bij de NAVO top in Den Haag alles uit de kast gehaald om Trump te paaien. Hij werd daddy genoemd, mocht bij de koning en koningin logeren en alle rode lopers werden uitgelegd en iedereen boog als een lakei voor Trump want deze extreme narcist is vooral gevoelig voor vleierij. Nou, laat dat dan maar aan onze Mark over leek een deel van de Nederlandse pers te juichen. Een ander deel had toen al zijn twijfels en die zijn er sindsdien niet minder op geworden. Trump en zijn entourage gaan inmiddels zo ver in het ondermijnen van de democratie, de internationale samenwerking, de internationale rechtsorde dat je je moet afvragen of hij nog wel een goede bondgenoot is of zou moeten zijn. We zien de onvoorwaardelijke steun aan Israël terwijl de genocide in Gaza voortduurt, de oprichting van de gevaarlijke ‘board of peace’ die geen board of peace maar een instrument van onderdrukking is, de arrestatie van Maduro en de oorlog in Iran. Maar dat niet alleen, Trump en zijn mannen stellen ook openlijk dat het internationaal recht overbodig is want alleen Trump’s eigen moraal is een beperking voor wat ze doen (Trump), dat Europa de vijand is (JD Vance), ze verheerlijken kolonialisme (Rubio) en stellen ze dat ze met een heilige oorlog bezig zijn waarin alles mag en moet kunnen (Hegseth).
Ze willen naar een wereld waarin alleen het recht van de sterkste geldt en handelen daarnaar door in andere landen en staten die op hulp of samenwerking rekenden af te persen. Hulp, medicijnen, militaire steun kan alleen als de grondstoffen, rijkdommen of data overgedragen worden aan de VS. Dat is de wereld die de VS wil. Controle en dominatie om zich zo te verrijken. En Rutte gaat hier als SG van de NAVO in mee door zijn onvoorwaardelijke steun aan Trump, zijn stemadvies op de Amerikaanse tv en zijn voortdurende mantra dat Trump echt alles doet om de wereld veiliger te maken en vrede te brengen, terwijl dat dus evident niet zo is.
Waarom? Hij zit in een tunnelvisie, heeft macht, doet met de grote jongens mee, krijgt complimenten van de machtigste man ter wereld en dat streelt zijn ego. Hij heeft de illusie dat hij het wel kan fixen, maar ziet niet meer wat er echt gebeurt verblind door zijn ambitie wil hij het niet zien. Trump eist onvoorwaardelijke loyaliteit maar zal daar nooit iets voor terug geven. Als Mark, Europa en de NAVO niet meer nodig zijn, zullen ook zij een mes in de rug krijgen. En dan zal Rutte zelf ook zien dat hij aan zijn en onze ondergang heeft meegewerkt. Maar hij zou dat nu al moeten zien en minder verblind moeten worden door zijn ambitie want dat maakt hem tot een wegkijker, goedprater en medeplichtige wat er nu gebeurt. En dat terwijl juist hij macht heeft en de ruggengraat zou moeten hebben om zich uit te spreken en er tegenin te gaan, maar dat doet hij niet en dat maakt hem medeverantwoordelijk en dus medeplichtig voor wat er gebeurt. Een typische carrièremaker.
Dank Bram voor je rake column in de Volkskrant van 30 maart 2026 getiteld: Langs de meetlat van daderschap: Mark Rutte, de carrièremaker